čišćenje augijevih štala
Napisao M. Dejanović   
srijeda, 21 jul 2004 01:00
Koristeći svoje veoma široko diskreciono pravo i ovlaštenja Visoki predstavnik međunarodne zajednice u Bosni i Hercegovini izvršio je smjenu 59 lica sa funkcija u Srpskoj demokratskoj stranci, institucijama Bosne i Hercegovine, Republike Srpske i opština, javnim preduzećima i javnim fondovima i zabranio im obavljanje svake službene, izborne ili imenovane javne funkcije, kao i kandidovanje na izborima i obavljanje funkcija u političkim strankama. Osnovni razlozi za smjenu navedenih lica su odgovornost za neizvršavanje međunarodne i ustavne obaveze saradnje sa haškim tribunalom i hapšenja optuženih za ratne zločine, učešće u organizovanoj materijalnoj i nematerijalnoj pomoći u skrivanju lica optuženih za ratne zločine i nezakonitosti u finansijskom poslovanju Srpske demokratske stranke.

Nepostojanje odgovornosti, političke volje i spremnosti institucija i pojedinaca na najvišim funkcijama u Republici Srpskoj da sarađuju sa haškim tribunalom i da uhapse optužene za ratne zločine, organizovana materijalna i nematerijalna pomoć u skrivanju optuženih za ratne zločine, nezakonitosti u finansiranju političkih stranaka, visok nivo i uključenost pojedinaca iz vlasti u organizovani kriminal i korupciju, proizvođenje bijede i besperspektivnosti, davanje praznih obećanja građanima i predstavnicima međunarodne zajednice i slično su konstanta proteklog perioda u Republici Srpskoj. Ovakav odnos vlasti u Republici Srpskoj prema obavezi saradnje sa haškim tribunalom i hapšenja optuženih za ratne zločine duboko je antipravan, antidržavan, antihuman, anticivilizacijski, antievropski i antisrpski, ali i kalkulantski, s obzirom na duže vrijeme stvarano raspoloženje većine srpskog stanovništva, koje ne podržava saradnju sa haškim tribunalom i hapšenje optuženih lica srpske nacionalnosti za ratne zločine. To bolesno stanje društva u kome se ratni zločin promoviše kao nacionalna vrlina zahtijeva ozbiljnu dijagnozu i terapiju. Mogu li mjere koje je preduzeo Visoki predstavnik doprinijeti rješavanju ovog i drugih ozbiljnih problema u Republici Srpskoj i Bosni i Hercegovini?

Prvi ozbiljan prigovor koji se može uputiti Visokom predstavniku odnosi se na selektivan pristup i neprincipijelnost, jer među smijenjenim nema najodgovornijih iz vrha vlasti u Republici Srpskoj, kao što su predsjednik republike i predsjednik vlade. Ovakav pristup Visokog predstavnika ne promoviše funkcionalnu i institucionalnu odgovornost, već je više usmjeren na kažnjavanje i disciplinovanje kadrova najjače političke stranke iz vladajuće strukture u Republici Srpskoj, čija odgovornost nije sporna.

Drugi prigovor Visokom predstavniku odnosi se na nekorištenje institucija pravne države za rješavanje problema ratnog zločina, pomoći u skrivanju optuženih za ratne zločine, nezakonitog finansiranja političkih stranaka i organizovanog kriminala i korupcije. Rješavanje navedenih problema u institucijama pravne države, koje podrazumjeva prvenstveno utvrđivanje pojedinačne krivično-pravne odgovornosti, daleko je efikasniji, pravedniji i prihvatljiviji za nacionalno ostrašćene građane. Možda je bolje konstatovati da ovdje još nije uspostavljena pravna država i vladavina prava, za što najveću odgovornost ima upravo Visoki predstavnik.

Treći prigovor Visokom predstavniku odnosi se na nekorištenje mogućnosti da optuženi za ratne zločine budu uhapšeni uz pomoć respektabilnih obavještajnih, vojnih i policijskih snaga međunarodne zajednice u Bosni i Hercegovini. Sasvim je sigurno da su ove snage mogle već mnogo ranije uhapsiti optužene za ratne zločine i na taj način spriječiti trošenje vremena i mučenje građana u igri između međunarodne zajednice i neodgovornih domaćih političara.

Četvrti prigovor Visokom predstavniku odnosi se na njegovu naivnost kada je povjerovao neodgovornim domaćim političarima, koji su obećali da će sarađivati sa haškim tribunalom i hapsiti optužene za ratne zločine, kao i zbog namjere da se bavi političkim kloniranjem, koje bi trebalo stvoriti poslušne, ucijenjene, neinventivne i prema građanima manje odgovorne političare.

Peti prigovor Visokom predstavniku odnosi se na njegovu odgovornost zbog neuspjeha u realizaciji antikorupcione strategije i predvođenja koordinacije napora međunarodne zajednice da eliminiše mogućnosti za korupciju, utaje poreza, preusmjeravanja javnih prihoda i slično. Smjena 59 već spomenutih lica neće eliminisati ili značajnije umanjiti visok nivo organizovanog kriminala i korupcije u Republici Srpskoj, jer je ovo samo manji dio kriminalne političke strukture u ovom entitetu.

I dok Visoki predstavnik i domaći političari ne shvate da su Republika Srpska i Bosna i Hercegovina u stanju Augijevih štala koje trebaju generalno sređivanje, do tada će građani ove nesretne zemlje biti željni posla i pravde.

(21. juli 2004. godine)